visibility1,815
زمان مطالعه: 19 دقیقه

میدان نقش جهان اصفهان یا همان میدان امام اصفهان، از میادین زیبا و تاریخی ایران است. این میدان از معروف ترین اماکن دیدنی در اصفهان است. در سطح جهان نیز از شهرت بالایی برخوردار است. میدان نقش جهان در تاریخ ۸ بهمن ۱۳۱۳ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. در اردیبهشت ۱۳۵۸ جزو نخستین آثار ایرانی بود که به‌ عنوان میراث جهانی یونسکو نیز به ثبت جهانی رسید. میدان نقش جهان که بعد از انقلاب اسلامی نام رسمی آن میدان امام شد همانند زنجیری چهار اثر تاریخی بی نظیر را به هم پیوند داده است. مسجد شیخ لطف الله، مسجد امام اصفهان، سردر قیصریه و بازار قیصریه اصفهان و کاخ عالی قاپو. علاوه بر این بناها دویست حجره دو طبقه پیرامون میدان واقع شده ‌است. عموما جایگاه عرضه صنایع دستی اصفهان است. این میدان مستطیل شکل است و در مرکز شهر اصفهان قرار دارد.

اصفهان شهری تاریخی باستانی

اصفهان شهری دیدنی و زیباست که دارای آثار باستانی تاریخی فراوانی است. از دیرباز به دلیل شکوه این شهر و موقعیت خاص جغرافیایی اش مورد توجه همگان بخصوص امرا و حاکمان بوده است. این شهر به عنوان سومین شهر بزرگ و پرجمعیت ایران است. در طی سال های ۱۰۵۰ تا ۱۷۲۲ به عنوان پایتخت از سوی صفویان انتخاب شد. اصفهان دارای بناهایی است که هر کدام بیانگر معماری غنی ایرانی است. طی دوره های مختلف با معماری های مقارن با خود ترکیب شده که علاوه بر ایجاد خلاقیت در ساخت بنا در ارتقا سبک های معماری ایرانی نیز بسیار موثر بوده است. از جمله آثار تاریخی شهر زیبای اصفهان می‌توان به منارجنبان، سی و سه پل، پل خواجو، میدان نقش جهان، کاخ چهل ستون، عمارت عالی قاپو و بسیاری بناها و سازه های ارزشمندی دیگر اشاره کرد.

میدان نقش جهان در این شهر باعث جلا و زیبایی دو چندان شده است. از اهمیت ویژه ای برخوردار است. زیرا در هیچ جای جهان چنین مجموعه ای عظیم از آثار و ابنیه تاریخی یک جا گرد هم نیامده است. این نشان دهنده فرهنگ غنی و باشکوه ایران از ادوار گذشته تا به امروز است.

میدان نقش جهان

تاریخچه میدان نقش جهان

سالیان متمادی قبل از اینکه میدان نقش جهان ساخته شود، باغی بزرگ به نام نقش جهان وجود داشته است. نام آن را برگرفته از شهر نخجوان در آذربایجان می‌دانند. شاه عباس صفوی کسی است که در سال ۱۰۱۱ دستور ساخت میدان نقش جهان را در باغ نقش جهان صادر کرد. پیش از احداث این میدان، در محل این باغ بناهای دولتی نیز احداث شده بودند. این امر مربوط به دوره حکومت تیموریان است. در دوره حکومت سلجوقیان برگزاری مراسم های مذهبی و اعدام مجرمان در میدان درب کوشک که در باغ نقش جهان واقع شده بود، اجرا می گردید. با حمله افغان ها به نقش جهان بخش هایی از آن آسیب دید ولی در دوره پهلوی آنها را ترمیم و مرمت نمودند.

همانطور که گفته شد در چهار جنب میدان نقش، چهار اثر تاریخی بسیار ارزشمند وجود دارد. آثاری که هر کدام پیشینه ای تاریخی در خود نهفته دارند. از جمله این آثار می توان به بازار قیصریه بخش شمالی، مسجد شیخ لطف الله بخش شرقی، مسجد امام با معماری بی نظیر در بخش جنوبی و کاخ عالی قاپو در بخش غربی اشاره نمود.

میدان نقش جهان

قبل از آنکه میدان نقش جهان احداث شود سبزه میدان اصفهان که امروزه به نام میدان امام علی شناخته می شود. میدان اصلی شهر اصفهان محسوب می شد. این میدان در ابتدا ساختاری بسیار ساده و معمولی همچون سایر میادین داشت. بعد ها با روی کار آمدن سلسله صفویه با تحولات شگرفی روبرو شد.

تاثیر مشکلات میان ایران و عثمانی بر طراحی اصفهان

پایتخت ایران در زمان صفویه به دلیل بروز مشکلاتی که میان ایران و عثمانی پدید آمد از قزوین به اصفهان تغییر یافت. در سال ۱۰۱۱ طی فرمانی به شیخ بهایی اعلام کرد تا طرحی نوین برای شهر اصفهان طراحی کند. با هنرمندی دو تن از معماران بنام عصر صفوی به نام های استاد محمدرضا و استاد علی اکبر اصفهانی میدان به شکل امروزی طراحی و بنا شد. این میدان در باغ های دولتی زمان تیموریان احداث شده است. طراحی آن باید مانند پل ارتباطی بین بافت قدیمی و نوین شهر عمل می کرد. شاه عباس به جای تخریب بافت قدیمی شهر تصمیم گرفت تا در قسمت جنوبی و در موازات زاینده رود به ساخت و آبادانی بپردازد.

میدان نقش جهان در قرن یازدهم هجری به عنوان بزرگترین محل تفریح و تفرج شاهان و شاهزادگان بوده است. جايگاهی مناسب برای اجرای مراسم و آيين های بی شماری بوده است كه گاه دولتی و گاه مردمی به شمار می رفته است. بازی چوگان، آتش بازی، رژه نظامی و جشن های ميهنی از آن جمله اند. اولین جشنی که در این میدان برپا شد مربوط به بازگشت فاتحانه امام قلی خان از فرماندهان نظامی صفویه از فتح جزیره هرمز بود. بسیار باشکوه و خیره کننده برگزار شد. طبق اسناد و نوشته های تاریخی میدان را با پنجاه هزار چراغ آذین بسته بودند. شاه طی چند روز جشن و پایکوبی به مردم صله پرداخت نموده است.

قدمت ساخت میدان به دورانی خیلی کهن تر از صفویه باز می گردد، اما در زمان شاه عباس به اوج شکوهش رسید و نمایی که اکنون از میدان می‌بینیم در واقع مدیون معماری بی نظیر عصر صفوی است. با این وجود از ابتدای حکومت شاه عباس سطح میدان در اندازه ی وسیعتری از میدان کوشک سابق باز شده و آتشبازی و مراسم چراغانی در آن برگزار می شد. احتمالا نقشه این میدان از روی نقشه میدان حسن پادشاه در تبریز الهام گرفته شده باشد.

رسیدگی به میدان نقش جهان در حکومت های مختلف

در مدت زمان ساخت میدان و پس از آن و در طول دوران حکومت صفویان، میدان نقش جهان فعال و پویا بوده است. ولی در زمان شاه سلیمان و شاه سلطان حسین، به مرور از رسیدگی به میدان جلوگیری شده است. ساخت دکان‌های متفاوت در حوالی آن و روی آوردن تجار و بازاریان به ساخت تجارت خانه‌ها موجب شد که میدان بیش از پیش در کانون توجه قرار بگیرد. از آنجا که نقش جهان و تمامی مکان‌های اطرافش همگی از سابقه تاریخی و معماری ارزشمند ایرانی برخوردار هستند، بر میزان اهمیت و شکوه این میدان می‌افزاید.

میدان نقش جهان که در گذشته نام آن میدان شاه بوده با پیروزی انقلاب اسلامی، به میدان امام تغییر نام داد. با روی کار آمدن سلسله زندیه و تغییر پایتخت از اصفهان به شیراز، برای مدتی شهر اصفهان از کانون توجهات کنار رفت. به علت عدم رسیدگی به ابنیه تاریخی و خود میدان بسیاری از قسمت های آن و بناهای اطرافش فرسوده و تخریب شدند. تا زمان حکومت پهلوی که مجددا با بازسازی و مرمت صورت گرفته میدان نقش جهان جان تازه‌ای گرفت. امروزه نیز میدان همواره مورد بررسی و مرمت قرار می گیرد تا به عنوان نگینی بر تاریکی اصفهان بدرخشد.

میدان نقش جهان

موقعیت جغرافیایی میدان نقش جهان

اصفهان با ۴۳۵ کیلومتر فاصله در جنوب تهران قرار دارد. این شهر بزرگ، مرکزی و مهم به چهارده منطقه شهری تقسیم می‌شود. این شهر از غرب شهر یعنی خیابان کهندژ به خمینی شهر، از جنوب به فلاورجان، از شمال به شاهین شهر و از شرق به دشت سجزی منتهی می‌شود. این شهر در قسمت شمالی و شرقی به کویر محدود می‌شود. همچنین در قسمت غربی و جنوبی به رشته کوه‌ زاگرس ختم می‌شود. کوه‌های کرکس با ۵۰ کیلومتر فاصله در شمال اصفهان قرار دارد. همچنین زرد کوه بختیاری در جنوب غربی این شهر واقع شده است. از دیگر دارایی‌های این شهر زاینده رود است. از زرد کوه بختیاری سرچشمه می‌گیرد. زاینده رود دلیل پیدایش این شهر است.

در قسمت شمالی اصفهان میدان نقش جهان قرار دارد. مرکزیت مجمعه بناهای دولت خانه صفوی است. قسمت شرقی میدان خیابان حافظ و در قسمت غربی خیابان سپه قرار دارد. خیابان سپه به چهارباغ عباسی می‌رسد. عمود بر رودخانه زاینده رود بوده و در قسمت جنوبی به میدان امام علی یا همان میدان عتیق که مشرف به تمام بازارهای دور میدان است، متصل می باشد. به طور کلی میدان نقش جهان از هر لحاظی بسیار غنی بوده است.

بناهای پیرامون میدان نقش جهان

مسجد شیخ لطف الله

در قسمت و ضلع شرقی میدان نقش جهان مسجد شیخ لطف الله بنا شده است. این مسجد نیز به فرمان شاه عباس اول ساخته شد. در سال 1011 شروع و در سال 1028 به اتمام رسید. استاد محمدرضا اصفهانی معماری این مسجد را بر عهده داشته است. علیرضا عباسی خوشنویس معروف زمان صفویه کتبیه سر در آن را به خط ثلث نوشته است.

شاه عباس این مسجد را برای قدردانی از پدر زن خود یعنی شیخ لطف الله که از علمای بزرگ شیعه و از مردمان جبل عامل و لبنان کنونی بود ساخت. در جوار این مسجد، مدرسه ای نیز برای شیخ لطف الله بنا شد تا در آن تدریس کند که متاسفانه تخریب شده است. مسجد شیخ لطف الله با اینکه مناره و صحن ندارد اما گنبد بزرگی دارد. کمتر معماری هایی از آن نمونه دارا هستند. یکی دیگر از محسنات این مسجد نداشتن مشکل قبله است. چون با قرار گرفتن این مسجد در ضلع شرقی میدان قبله از دهلیز قابل مشاهده است.

میدان نقش جهان

کاخ عالی قاپو

کاخ عالی قاپو در قسمت ضلع غربی میدان نقش جهان با مساحتی حدود ۱۸۰۰ متر مربع و در ۶ طبقه و ارتفاع ۳۴ متر در سال ۹۷۳ خورشیدی ساخته شده است. عالی قاپو در زبان ترکی به معنای درگاه یا دروازه بلند است. کاخ عالی قاپو که به قصر دولت ‌خانه معروف است. در زمان صفوی، به دستور شاه عباس اول ساخته شد. کاخ عالی قاپو شامل پنج طبقه است. هر کدام از طبقات تزئینات جداگانه و منحصر به فردی دارند. رضا عباسی نقاش معروف دوران صفوی مینیاتورهای زیبایی را بر دیوارهای کاخ رسم کرده است. گچبری های بسیار ویژه و خیره کننده که زیبایی دو چندان به کاخ داده است. به خصوص گچبری اتاق صوت که دارای خواص آکوستیک می باشد. چرا که به هنگام پخش آهنگی آوا های موسیقی را خیلی موزون و بدون ایجاد پژواک پخش می کرده است.

میدان نقش جهان

تاریخچه کاخ عالی قاپو

در زمان پادشاهی شاه عباس دوم در سال 1054، تالار با عظمت و زیبایی به این کاخ اضافه شد. زیبایی های کاخ جذاب تر و کامل تر شد. شاه عباس و جانشینان او در این کاخ، از میهمانان و سفیران والا مقام و بلند پایه خودشان پذیرائی می کردند. از قسمت بالایی این کاخ می‌شود شهر اصفهان را با یک منظره عالی نظاره گر بود. با استناد به گفته ها علت نامگذاری عالی قاپو این است که درب ورودی این کاخ را از نجف اشرف آوردند. اما در روایتی دیگر گفته شده این نامگذاری از باب العالی عثمانیان فرا گرفته شده است. زنجیری بر قسمت درگاه این کاخ آویزان بوده که مردم وقتی به آن پناه میبردند از هرگونه تعرضی در امان بوده اند. به غیر از شخص شاه کسی حق تعرض به آنان را نداشته است.

طبقات این کاخ به وسیله راه پله‌های مارپیچی، با دو ردیف پله مارپیچ و یک ردیف پلکان زیگزاگی که به پله های شاهی معروف است و شامل ۹۴ پله است به هم مرتبط می‌شوند. در هر طبقه به جای پاگرد بالکن ساخته شده است. نمایی متفاوت از سایر بناها را ایجاد نموده است. مینیاتورها و گچبری‌های بی‌نظیری که طبقات را تزئین کرده موجب شده تا ابن بنا در فهرست بهترین و نفیس ترین آثار دوره صفوی قرار بگیرد. معماری این عمارت در ۵ مرحله و طی ۷۰ تا ۱۰۰ سال به طول انجامید. درب اصلی کاخ توسط شاه عباس از نجف و حرم حضرت علی(ع) به ارمغان آورده شده است. برخی معتقدند علت نام گذاری عالی قاپو نیز حرمت و عظمت این درب متبرک بوده است.

کاخ عالی قاپو درهایی به نام های چهار حوض، شاهی، حرمسرا، جبه خانه دارد. در ضلع های مختلف کاخ تعبیه شده‌اند. نکته بسیار جالب در ساخت کاخ که بسیار شگفت‌انگیز است، نماهای متفاوت بنا در ضلع های مختلف آن است. مثلا اگر از قسمت شرقی به بنا نگاه کنید آن را دو طبقه، از ضلع غربی پنج طبقه، از سمت راه پله ها هفت طبقه دیده می‌شود.

میدان نقش جهان

سردر قیصریه

سردر قیصریه اصفهان در قسمت شمال میدان نقش جهان و بر در بازار قیصریه یا شاهی اصفهان واقع شده است. سردر قیصریه یکی از بناهای تاریخی مربوط به عصر صفویه است. این سردر به بازار بزرگ اصفهان باز می‌شود. در گذشته راه اصلی بازار اصفهان بوده است. سقف داخلی سردر از کاشی‌هایی به رنگ آجری، گل بهی و سرمه‌ای بسیار خوشرنگ با طرح‌های اسلیمی به صورت مقرنس کار شده است که بسیار جلب توجه می‌کند. به دلیل اینکه این بنا به کاخ های شهر قیصریه شباهت زیادی داشته نام این بخش از میدان و بازار نقش جهان را قیصریه نهاده اند. سردر قیصریه در گذشته نه ‌چندان دور دارای سه طبقه بوده است، اما در حال حاضر دو طبقه دارد.

طبقه سوم این بنا که تخریب شده است نقاره خانه را تشکیل می ‌داده است. در آن با صدای موسیقی، اوقات روز را اعلام می‌کرده اند. سردر یک دروازه اصلی و چهار در فرعی دارد. یک حوض بزرگ در وسط عمارت قرار داشته که در سال ۱۳۴۰ به باغچه تبدیل شد. از جمله آثاری که در سردر قیصریه به چشم می خورد نقش‌هایی به قلم استاد رضا عباسی، ساعت موجود در قلعه پرتغالی ها در جزیره هرمز و ناقوس دیر هرمز که همگی پس از فتح جزیره هرمز به اصفهان منتقل شد، را می توان نام برد.

میدان نقش جهان

بازار قیصریه

باازار قیصریه در ضلع شمالی میدان امام اصفهان واقع است. یکی از مشهور ترین بازار های تاریخی ایران است که سرتاسر آن با نقش و نگارهای منحصر بفردی از دوران صفویه منقوش شده است. سر در این بازار، قوسی شکل است. به نقاشی های منظم، مجلل و زیبایی تزیین شده است. البته امروزه دیگر شکوه و رنگ و لعاب گذشته را ندارد و کمی رنگ باخته است. این بازار در فاصله سال های ۱۰۱۱ تا ۱۰۲۹ هجری قمری مصادف با حکومت های قاجار و صفویه ساخته شده است.

این بازار نمونه ای از بهترین آثاری است که چه به لحاظ تاریخ و چه به لحاظ معماری، از آن دوران بر جای مانده است. راسته‌های فرعی و اصلی بازار شامل غرفه‌ها و حجره‌های متعددی است. در هر کدام بازاریان و تجار مشغول کسب و کار است. شما در واقع با بازدید از بازار قیصریه می‌توانید با یک تیر دو نشان بزنید. یعنی علاوه بر خرید و گشت و گذار از یکی از قدیمی‌ترین بازارهای سنتی اصفهان که در زمان خود از لحاظ اقتصادی بسیار مهم بوده است، دیدن کنید.

میدان نقش جهان

راسته های بازار قیصریه

راسته‌های مختلف این بازار به ترتیب مخلص، مقصود بیگ، سماور سازها، شله، نیم آورد گلشن و هارونیه است. علاوه بر دکان‌ها و غرفه‌ها بناهای دیگری همچون مساجد و مدارس مذهبی به نام‌های نیماور، کاسه گران، جده کوچک و بزرگ، مسجد جارچی، مسجد ذوالفقار نیز ساخته شده‌اند. طبقات بالا راسته بازار مربوط به امور دفتری و طبقات پایین در اختیار حجره ها و مغازه های مختلف است.

بر روی سقف گنبدهایی تعبیه شده است. در انتهای گنبدها نورگیرهایی برای تامین روشنایی و تهویه هوا در نظر گرفته شده است. این بازار زیبا چهارسویی بسیار چشم نواز با طاقی گنبدی دارد. در دو طبقه بنا شده و با اشکالی هندسی آراسته شده است. چهار سو از جنوب به بازار شاهی، از شمال به تیمچه ضرابخانه و از شرق به ضرابخانه سلطنتی منتهی می شده است. ضرابخانه هم اکنون به عنوان بانک مشغول به کار است.

در غرب چهار سو کاروانسرای شاهی قرار دارد. به دستور شاه عباس ساخته شده است. این کاروانسرا هشت ضلعی هم اکنون در میان بازاریان به عنوان سرای ملک التجار شهره است و به عنوان انبار کالاهای مختلف مورد استفاده قرار می گیرد. تیمچه ضراب خانه یکی از بخش های بازار قیصریه است. هم اکنون به فروش زیورآلات و همچنین صنایع دستی نفیس اصفهان مشغول است. این بازار از ورودی سردر قیصریه شروع شده و پس از گذشتن از بازار چیت‌سازها در انتها به بازار دار‌الشفا می رسد.

میدان نقش جهان

در کنار این بازار راسته‌های متعدد دیگری نیز وجود دارند. علاوه بر وسعت بخشیدن به بدنه بازار به جاذبه‌های گردشگری میدان نیز افزوده‌اند. از جمله این راسته ها بازار مسگر‌ها است. طنین دلنشین چکش قلم‌کاران اصفهانی نشان از سرزندگی و پویایی آن دارد. اگر قصد خرید سوغاتی برای عزیزان‌تان را دارید، بازار قیصریه بهترین جا برای خرید سوغاتی است. بهترین گزهای اصفهان و بهترین آثار صنایع دستی این شهر را می‌توان در بازار قیصریه تهیه کرد. اگر به ظروف سنتی و مسی علاقه‌مند هستید و یا سایر صنایع دستی می‌توانید از آن ها برای زیبایی منزلتان بهره برده و آن‌ها را در این بازار بخرید.

مطبخ و زندان کاخ عالی قاپو

مطبخ و زندان توحید خانه در پشت عمارت عالی قاپو قرار دارد. روزگاری مطبخ و زندان کاخ بوده‌است. توحید خانه یکی دیگر از بناهای متفاوت در میدان نقش جهان است. گفته می‌شود این بنا در عهد شاه عباس اول محل تجمع صوفیان بوده است. گروهی از ایشان در شب‌های جمعه در این محل، گرد آمده و به جان شاه دعا می‌کرده‌اند. حتی گفته شده که خود شاه نیز گاهی در این حلقه حضور می‌یافته ‌است.

توحیدخانه در روزگار صفوی محل عبادت صوفیان و جایگاه «خلیفه الخلفا» قطب و پیشوای صوفیان صفوی بود. به عنوان یک مکان مقدس، گاه عدالت‌ خواهان در آن بست می‌نشستند و هیچ‌کس حق نداشت با سلاح وارد آن شود. در سال‌های حکومت قاجار، دیگر این محل یک مکان مقدس و امن به حساب نمی‌آمد. در دوران پهلوی با یک اقدام نسنجیده گنبد توحیدخانه تبدیل به زندان گردید. در قسمتی از زمین‌های توحیدخانه ساختمان‌هایی برای شهربانی احداث گردید. این سازه هم‌اکنون در میان صحن دانشکده معماری دانشگاه هنر اصفهان قرار دارد.

میدان نقش جهان

مسجد امام (شاه سابق)

مسجد امام به نام های دیگری همچون مسجد شاه، مسجد جامع عباسی و مسجد سلطانی نیز شهرت دارد. پس از انقلاب اسلامی به مسجد امام معروف شد. مسجد امام اصفهان یکی از خاص ترین بناهای ساخته شده در زمان صفویه به دستور شاه عباس صفوی می باشد. در سال ۱۳۱۰ به ثبت مجموع آثار ملی در آمد. به عنوان ملحقات میدان نقش جهان نیز در فهرست جهانی یونسکو قرار گرفت. چنانچه گفته شد این بنا در بخش جنوبی میدان امام واقع شده است. سردر کاشیکاری شده مسجد با تزئین بسیار دل انگیز آن در سال ۱۰۲۵ به پایان رسید. این در حالیست که بخش های دیگری از مسجد همواره به طور کامل ساخته نشده بودند.

تاریخچه مسجد امام

مسجد شاه سابق از جمله برجسته ترین و بی همتاترین عمارت های ساخته شده در جهان است. در سردر مسجد جامع یک کتیبه وجود دارد. در سال ۱۰۲۵ علیرضا عباسی آن را ایجاد نموده است. بیانگر آن است که شاه عباس مسجد را با اموال خود احداث نموده است. هدف او ثوابی بوده است که می خواسته به جدش شاه طهماسب برسد. بنای مسجد بر پایه معماری شاهانه و در فضایی وسیع طراحی شده است. مناره‌های سر به فلک کشیده‌اش بر شکوه مسجد می‌افزاید. معماری مسجد شاه از جمله خاص ترین معماری های پس از اسلام شناخته شده است. این مسجد دارای یک گنبد اصلی با ۴ مناره و ۲ شبستان می باشد. از جمله زیبایی های خاص مسجد امام محراب مرمری آن است.

در زمان صفویان دو مدرسه نیز در دو سمت مسجد امام ایجاد شد. یکی را مدرسه سلیمانیه و دیگری را در زمان حکومت ناصر الدین شاه به دلیل ترمیم و مرمتی که صورت گرفت مدرسه ناصریه نامیدند. دالان‌ها، طاقچه‌ها، مقرنس‌ها و کتیبه‌های سفید در کنار کاشی‌های الوان آراستگی بی‌نظیری را به بنا بخشیده است. تمامی دیوارها با نقش‌های گل و بوته به طرز شگفت‌انگیزی تزیین شده است. صحن داخل مسجد کاملا به صورت یکنواخت و بدون هیچ ایجاد وجه تمایزی ساخته شده است. گویی که زمان برپایی نماز هیچ مقام و منصب و جایگاهی برای افراد وجود نداشته و همگی یکسان و و در یک مرتبه قرار دارند.

میدان نقش جهان

شکوه معماری اصفهان

دوران صفویه را یکی از درخشان‌ترین عصرهای هنر و معماری ایران می‌دانند. چرا که در تمامی زمینه‌ها از جمله معماری و تزئینات آن گرفته تا موسیقی و فلسفه، ایران شاهد رشد و شکوفایی چشمگیری بوده است. اما آنچه در معماری ایران به نام سبک یا شیوه اصفهانی معروف است و در متون غربی تحت عناوینی چون: معماری صفوی، قاجاری، افشاری و زند قاجار شناخته می شود، به اندک زمانی قبل از پیدایش سلسله صفویه باز می گردد. لذا خواستگاه آن اصفهان نبوده است. اولین بناهای این شیوه از معماری مربوط به دوران حکومت ترکمانان قره قویونلو است.

معماری در میدان نقش جهان اصفهان شکوهی از معماری در دوران صفویه است. ویژگی های خاص این نوع از معماری با طراحی مناسب، پوشش دقیق فصلی، ایوان‌ها، محاسبات بدون نقص، ستون‌های اصلی و فرعی همگی به عنوان مهم‌ترین وجه تمایز آن با معماری سایر ملل می‌شود. استادان ماهر و زبردستی که نقشه ساخت میدان را طراحی نمودند از طرح‌های مورد استفاده در میدان‌های عتیق دوره آل بویه، میدان عالی قاپو قزوین و میدان حسن پادشاه در تبریز الهام گرفته‌اند. در این میدان تمام اصول نیازمندی شهری در نظر گرفته شده است. مانند ساخت بافت تجاری در کنار بافت مسکونی که مردم به راحتی می‌توانستند در کنار زندگی روزمره خود به کسب و کار و تجارت نیز بپردازند. یا ساخت مساجد زیبا و کاخ عالی قاپو محوریت حکومت و مذهب را در این میدان ایجاد می کرد.

میدان نقش جهان

میدان نقش جهان با شکلی مستطیلی که دارد، آن را بسیار متمایز از سایر میادینی که نمایی دایره شکل دارند، می کند. با عنوان دومین میدان بزرگ جهان در رده بهترین اماکن دیدنی دنیا قرار گرفته است. در کنار زیبایی‌های چشمگیر میدان بزرگ نقش جهان عمارت، کاخ ها و مساجد باشکوهی با نمایی خیره کننده هر بیننده‌ایی را مسحور خود می‌کنند.

برگزاری آیین ها در میدان نقش جهان

علی رغم اینکه میدان نقش جهان، میدان اصلی شهر اصفهان است، از گذشته تاکنون محلی برای برگزاری آیین های گوناگون بوده است. کلیت طراحی آن علاوه بر جنبه نمایشی جنبه علمی و تحقیقی نیز داشته است. وجود دولت خانه‌ها و کاخ‌های حکومتی برا اهمیت سیاسی میدان صحه می‌گذارد. بر اساس شواهد تاریخی این میدان برای حضور همیشگی مردم در تمام مراسمات آیینی و مذهبی به شمار می‌رفته است. همان طور که گفته شد در این میدان آیین‌های بیشماری همچون شاطر دوانی، آتش بازی، قپق اندازی در کنار سایر برنامه‌های سلطنتی و مذهبی برگزار می‌شده است. همچنین مراسمات غیر رسمی مانند حقه بازی، خیمه شب بازی و یا برگزاری بازار دست فروش‌ها و هنرنمایی لوطی‌ها در بخش‌های مختلف میدان طرفداران خاص خود را داشته است.

با روی کار آمدن شاه عباس صفوی و جانشینانش میدان نقش جهان به مکانی در جهت برگزاری جشن ها و آیین‌های مذهبی، سلطنتی و سنتی تبدیل شد. برگزاری مراسم رژه سپاه شاهسون که گارد اختصاصی سلطنتی محسوب می‌شدند از شکوه و جذابیت خاصی برخوردار بوده است. در قسمت دروازه سنگی همواره مسابقات چوگان با نظارت مستقیم شاه برگزار می‌شد. این محل در ایام محرم سیاه پوش می شد. مراسم سوگواری عاشورا و تاسوعا با شور و حال خاصی برپا می شده است.

میدان نقش جهان

با تحولاتی که در زمان پهلوی مبنی بر ساخت جاده‌ها و خیابان‌ها در اطراف میدان صورت گرفت دسترسی سواره را نیز به میدان نقش جهان افزود. با طراحی خیابان‌ها و گذرها دو قسمت شمالی و جنوبی میدان را با وسایل نقلیه به راحتی طی می‌کردند. بعدها طی سال‌های دهه هفتاد به منظور جلوگیری از فرسایش بافت میدان گذرگاه های بخش جنوبی مسدود شد. فقط به عنوان مسیر پیاده رو از آن استفاده می‌شود.

نقش جهان از دیدگاه تاریخ نگاران

جهانگرد فرانسوی معروف به دیو لافوا که در سال 1298 هجری قمری بازدیدی از این میدان داشته است. در مورد آن چنین می گوید:
من نیازی به حل مسئله مهمی ندارم که مثل فیثاغورث یونانی در جهت آن تلاش کنم. بر عکس برای من کاملا محرز است. با اطمینان کامل می توانم عنوان کنم که هیچگونه بنایی در دنیای متمدن و شهر نشین امروزی وجود ندارد که از هر جهت چه تقارن عمارت و چه زیبایی قابل قیاس با این میدان باشد. این تنها تفکرات شخصی و عقیده من نیست. چرا که دیگر اروپاییان که متخصص مهندسی و معماری هستند این دیدگاه را دارند.

نظر جهانگرد ایتالیایی درباره میدان نقش جهان

همچنین جهانگرد ایتالیایی به نام پیترو دلاواله این نظر و عقیده را دارد که:
گرداگرد این میدان فاخر را ابنیه هایی برابر و هماهنگ و زیبا احاطه کرده است. در هیچ نقطه ای اتصال آن قطع نشده است. همه دکان ها هم تراز با خیابان ها و همه درها بزرگ هستند. بالای آن ها پنجره ها و ایوان هایی با زیباترین و متنوع ترین تزئینات چشم اندازی خیره کننده ایجاد کرده است.

یک ایران شناس آلمانی به نام پرو فسور هینتس، در مورد میدان نقش جهان اینچنین نوشته:
میدان دقیقا در مرکز شهر واقع است. زمانی این بنا صورت گرفته که شبیه به آن را از نظر بزرگی و سبک معماری و اصول شهر سازی در دنیا نداریم. جهانگردی فرانسوی به نام شاردان که معروف و نکته سنج هست میدان نقش جهان را یک مرکز خرید و فروش بزرگ معرفی میکند.

میدان نقش جهان

در کتاب معماری ایران پروفسور، آرتور پوپ، که در رابطه با مسجد امام است اینگونه نوشته: با وجود اینکه شاه عباس بی صبرانه منتظر تمام شدن کار مسجد بود ساختن این مسجد به آرامی پیش میرفت، طوری که نمای مرمرین آن در سال 1638 میلادی پایان یافت. این مسجد تاریخی نشان از تاریخ چند هزارساله ایران در مسجد سازی است.

اولین مکان بازی چوگان در جهان

در میدان تاریخی نقش جهان از حدود صدها سال پیش در روزهای خاصی از سال مسابقات چوگان برگزار می شد. به طوری که این میدان امروز به قدیمی ترین میدان چوگان دنیا معروف است. ستون های سنگی و کوتاه معروف به دروازه های چوگان در ضلع شمالی جنوبی میدان به چشم می‌خورد. این دروازه‌ها به عنوان نخستین دروازه بازی چوگان در جهان به شمار می‌روند. مساحت آن حدود ۸۳۵۰۰ متر مربع است. از بزرگترین و شاخص‌ترین مراکز برگزاری بازی چوگان محسوب می‌شود.

در دوره شاه عباس صفوی و پادشاهان بعد از او همین که جشن های سلطنتی فرا می رسید این میدان به محلی برای بازی های چوگان تبدیل می شد. امروز با رفتن به این میدان هنوز هم می توانید دو دروازه سنگی چوگان را در این میدان بببنید. این دروازه که قدیمی ترین دروازه چوگان دنیاست. به خوبی پیشینه ورزشی این میدان و برگزاری بازی های مهیج را به آیندگان نشان می دهد.

میدان نقش جهان

تاثیر طراحی میدان نقش جهان بر بازی چوگان

جالب است که طراحی این میدان تاثیر زیادی روی چگونگی بازی چوگان داشته است. بعدها برای ساخت زمین های چوگان معروف زیادی تا حدودی از روی این میدان الگوبرداری شد. برای ساخت میدان چوگان در این میدان از استانداردهای کافی استفاده شده است. به طوری که امروز این میدان به عنوان تاریخی ترین میدان چوگان دنیا همچون یاقوتی گرانبهاست. چوگان در اصل نام چوبی است که در گذشته های دور به عنوان سلاح جنگی در دست سواران سپاه قرار داشته و با حرکات نمایشی تبحر خود را در زمینه کاربرد آن و کنترل اسب نان می‌دادند. بعد ها که این مانور کهن نظامی به صورت بازی و ورزش در آمد نام چوگان را به خود اختصاص داد.

تاریخچه این بازی به ۶۰۰ سال پیش از میلاد باز می‌گردد. بازی چوگان در این میدان را باید حتی در زمان های قبل تر از صفویه جست و جو کرد. در زمان تیموریان هم عده ای در این میدان بازی چوگان انجام می دادند. چوگان، بازی خاص شاهان هخامنشی بوده و به منظور پرورش شاهزادگان و آشنایی آنان با قواعد جنگی برنامه‌ریزی شده است. در زمان فتح هند توسط داریوش اول چوگان در سرزمین هند نیز شناخته و رواج پیدا کرد.

میدان نقش جهان

طی سال‌های پس از هخامنشیان چوگان به مرور کم رنگ شد. تا زمان حکومت صفویان دوباره به این ورزش کهن پرداخته و آن را احیا نمودند. ستون های سنگی و کوتاه معروف به دروازه های چوگان در ضلع شمالی جنوبی میدان به چشم می‌خورد. این دروازه‌ها به عنوان نخستین دروازه بازی چوگان در جهان به شمار می‌روند. مساحت میدان چوگان حدود ۸۳۵۰۰ متر مربع از بزرگترین و شاخص‌ترین مراکز برگزاری بازی چوگان محسوب می‌شود.

برج جهان نما

با تخریب کاروانسرای تاریخی “تحدید” که بخشی از مجموعه تاریخی چهار باغ بوده است برج جهان نما احداث شده و یکی از الحاقات معاصر به میدان است. توسط شهرداری اصفهان در کنار میدان نقش جهان به منظور مرکزی تجاری فرهنگی ساخته شد. از آنجا که مکان‌های تاریخی نباید به لحاظ ساختاری بنایی به آنها اضافه شود، ساخت همین برج یونسکو را بر آن داشت تا میدان تاریخی نقش جهان را از فهرست آثار تاریخی خود حذف کند. طی مذاکرات پی در پی که با سازمان یونسکو انجام پذیرفت نهایتا قرار بر این شد که برخی از طبقات برج تخریب شود تا به نمای تاریخی میدان آسیبی وارد نشود.

میدان نقش جهان

جاذبه های تفریحی میدان نقش جهان

به دلیل شهرت بالایی میدان نقش جهان در بین آثار تاریخی و جاذبه‌های گردشگری ایران، سالانه جمع کثیری برای بازدید از این مکان ارزشمند به اصفهان سفر می‌کنند. این میدان به دلیل پهناور بودنش می توان در گوشه گوشه آن از انواع تفریحات و سرگرمی ها بهره برد. در قسمت‌هایی از میدان بخش‌های متنوعی برای جذب گردشگر و سپری کردن اوقاتی خاطره انگیز در نظر گرفته شده است.

یکی از تفریحاتی که می توانید در هنگام بازدید از میدان انجام دهید و از آن نهایت لذت را ببرید کالسکه‌سواری در محوطه میدان است. این کالسکه ها با خلاقیتی خاص تزئین شده و باعث جلوه ای دل انگیز به میدان شده اند. صدای سم اسب‌ها و چرخ کالسکه بر مسیر سنگ فرش شما را به گذشته‌های دور تاریخی می برد. کالسکه سواری از دیر باز به عنوان یکی از مشاغل سنتی اصفهان شناخته می شود. امروزه شکلی جدید و فانتزی در جهت گردشگری پیدا کرده است.

میدان نقش جهان

در بخش دیگر از میدان عکاس‌خانه‌ها و یا عکاسی‌های سیار وجود دارند. به شما امکان می‌دهد در فضای تاریخی و با معماری با شکوه ایرانی بهترین خاطرات را ثبت کنید. قطعا رفتن به بازار هر شهری علی رغم آشنایی با محصولات و سوغات آن شهر یکی از جدا نشدنی های تفریح در سفر است. در اطراف میدان نقش جهان بازارهای متنوعی وجود دارد. علاوه بر ایجاد
یک مرکز تجاری فوق العاده، شما را در انتخاب و خرید آسان یاری می کند.

از دیگر اماکن گردشگری در اطراف میدان می توان به قهوه خانه هایی اشاره کرد. در گذشته به عنوان محلی برای گذران وقت شاعران، هنرمندان، درباریان و گاها مردم عادی استفاده می‌شده است. در آن زمان با برپا کردن پرده‌های نقالی در قهوه خانه ها و بازگو کردن داستان‌های شاهنامه توسط نقالان بخشی از رفاه و سرگرمی مردم تامین می شد. در حال حاضر از این قهوه‌خانه‌ها به عنوان موزه‌های نمایش ابزار نقالی و نگهداری بساط چای و قهوه در گذشته بهره گرفته می‌شود.

بهترین زمان سفر به اصفهان

آب و هوای اصفهان در هر فصلی دلنشین است. اما در فصل بهار و ماه اردیبهشت اصفهان با آب و هوای فوق العاده و طبیعت زیبایی که دارد همانند تکه ای از بهشت می شود. از همین رو اگر قصد سفر به اصفهان را دارید پیشنهاد ما فصل بهار است.

میدان نقش جهان


برای رزرو تور اصفهان و مشاهده جزییات آن می توانید وارد لینک زیر شوید و یا با کارشناسان ما در داوین گشت تماس حاصل نمایید

تور اصفهان


 

پر بازدید ترین مطالب

 
  1. دره دارانداش هیجانی وصف نشدنی با سفر به دره دارانداش
  2. دره رنگین کمان جزیره هرمز دره رنگین کمان جزیره هرمز ، شکوهی بی همتا
  3. کاخ نیاوران آشنایی با کاخ نیاوران + تصاویر
  4. شهیون شهیون دریاچه ای دیدنی در دزفول
  5. کلاب های معروف استانبول کلاب های معروف استانبول را بشناسید
  6. کاخ شمس ، مروارید زمان پهلوی در مهرشهر کرج
  7. جزیره هرمز غاری رنگارنگ در دل جزیره هرمز
  8. میدان نقش جهان میدان نقش جهان دیدنی ترین مکان در اصفهان
  9. تنگه دارانداش تنگه دارانداش، آغاز ترشح آدرنالین + تصاویر
  10. تنگه شوتاریکو جزیره پارسیان تنگه شوتاریکو پارسیان با اشکالی خاص و عجیب
  11. جنگل مشه سویی اردبیل جنگل مشه سویی اردبیل، جنگلی با استخری جوشان
  12. شهر همدان شهر همدان پایتخت تاریخ و تمدن ایران
  13. ماسال دیدنی‌ترین‌ها را در ماسال بشناسید
  14. گره بان خانه هایی با طراحی روسی در روستایی در کرمانشاه به نام گره بان
  15. برگرها آشنایی با خوشمزه ترین برگرهای دنیا
  16. تور آموزشی تور آموزشی پیدا کردن گنج با ظرفیت 500 نفر
  17. شهر عقدا شهر عقدا کجاست؟
  18. سرعین دیدنی ترین ها را با سفر به سرعین تجربه کنید
  19. شهرک مدور با قوانین عجیب و غریب + ویدیو
  20. فندقلو آشنایی با جنگل فندقلو یکی از مقاصد تورهای طبیعت گردی ایران

--------------------------------------------

ویــــزا

——————————————–

--------------------------------------------

تــورهای داخلی

--------------------------------------------

تــورهای خارجی

——————————————–

تهران ، سعادت آباد ، تقاطع بلوار پاکنژاد و بلوار دریا ، پلاک 30
02188691210
09123568464

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست